vandercapellenDe Europese mogendheden besluiten tijdens het Congres van Wenen over de toekomst van Europa. Eén Nederlander speelt een belangrijke rol als aan tafel de speelkaarten geschud en de landkaarten ingetekend worden: Godert van der Capellen.

 

Snelle carrière

Van der Capellen studeert als telg uit een adellijke familie rechten in Utrecht en Göttingen. Hij begint zijn loopbaan in 1803, tijdens de Bataafse Republiek, en maakt rap carrière: zijn eerste positie is die van secretaris der departementale rekenkamer te Utrecht. Amper twee jaar later wordt hij lid van de Raad van Financiën. Nadat de Bataafse Republiek is vervangen door een koninkrijk benoemt koning Lodewijk Napoleon hem in 1807 tot secretaris-generaal van het departement Utrecht. Het jaar erna zendt hij Van der Capellen voor een missie naar Oost-Friesland om hem het jaar daarop, in mei 1809, te benoemen tot minister van Eredienst en Binnenlandse Zaken. Hij is op dat moment net dertig jaar oud.

 

Van der Capellen laat zien dat hij niet klakkeloos de eisen van Napoleon volgt. Als Frankrijk Nederland inlijft en het land onderdeel van Napoleons keizerrijk wordt, trekt hij zich uit het openbare leven terug en weigert hij nog langer een publieke functie aan te nemen. Wanneer hij echter over de landing van prins Willem in Scheveningen hoort, keert Van der Capellen direct terug. Hij wordt benoemd tot commissaris-generaal van het departement Zuiderzee en later tot secretaris van staat voor de ZuidNederlandse provincies in Brussel. Hij onderbreekt die functie echter voor een bijzondere missie van de prins.

 

Op missie voor de prins

Willem stuurt Godert van der Capellen in januari 1815 namelijk als buitengewoon gevolmachtigde naar het Congres van Wenen. Formeel wordt Nederland vertegenwoordigd door Engeland, maar naast Van der Capellen zijn ook G.C. van Spaen van Voorstonden en de Duitse diplomaat Hans von Gagern aanwezig om Willems belangen te behartigen. Hun formele opdracht in Wenen is om de Duitse bezittingen van het Huis van Oranje, die in de Franse tijd verloren zijn gegaan, veilig te stellen.

 

Volgens Van der Capellen is deze opdracht echter een dekmantel: hij bericht zijn medegezanten dat hun eigenlijke missie is het laten toetreden van Willem tot een alliantie van Engeland, Frankrijk en Oostenrijk tegen de invloeden van met name Pruisen en Rusland. Willem weet dat Van der Capellen een briefwisseling met de Russische grootvorstin Catharina Paulowna onderhoudt en drukt hem op het hart dit voor haar geheim te houden, temeer daar zij ook op het Congres aanwezig is. Ondanks pogingen van haar om hem informatie te ontfutselen, zwijgt hij.

 

Op 19 maart 1815 keert Van der Capellen uit Wenen terug. In de formele opdracht slaagt hij niet. Volgens hemzelf is over het verlies van de Duitse vorstendommen al besloten voordat hij in Wenen aankomt. Als vergoeding moet Willem genoegen nemen met het Hertogdom Luxemburg. Wel weet hij te bewerkstelligen dat dit een groothertogdom wordt. In zijn geheime opdracht is Van der Capellen echter wel succesvol: hij zorgt ervoor dat namens de drie geallieerde staten Lord Castlereagh, Talleyrand en Von Metternich het verbond tekenen. Daarnaast bericht Van der Capellen Willem ook dat het Congres van Wenen heeft besloten dat hij de titel van koning mag aannemen. Drie dagen voor zijn terugkomst neemt Willem op 16 maart 1815 dan ook de titel Koning der Nederlanden aan.

 

Opperkamerheer

In 1816 wordt Van der Capellen commissaris-generaal en later gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Zijn hofcontacten blijven ook daarna goed. Namens Willem I woont hij in 1838 de kroning van de Britse koningin Victoria bij en maakt hij de troonsbestijging van Willem II in 1840 aan het Britse hof bekend. Hij is van 1841 tot zijn dood opperkamerheer van Willem II. Ook onderhoudt hij vriendschappelijke banden met de Franse koning Lodewijk Filips. Zoals het jaar 1815 een belangrijk moment markeert in het leven van Van der Capellen, zo is zijn lot ook verbonden met het revolutiejaar 1848. Hij is in Parijs als daar op 23 februari de revolutie uitbreekt en hij door een steen op zijn hoofd wordt geraakt. Dit incident is mogelijk mede de oorzaak van de krankzinnigheid, die hem ertoe brengt om amper twee maanden later zelfmoord te plegen.